جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
120
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
خواهد كرد . اين مهندس را از استخدام كارشناس خارجى و يا خريد جنس از خارجه اكيدا ممنوع كرده بودند . كارخانه مزبور پس از تكميل در حدود 600 نفر كارگر خواهد داشت در همهء ساختمان نور برق هست و در آمودريا ( جيحون ) هم حال بدين منوال است و پيشنهاد شده بود با اين وسيله واگنهاى مسافرتى را هم روشن كنند . ترنى كه با نور برق روشن شده باشد و سريعا از ميان بيابان ريگزار عبور كند تضاد تازه و جالبى كه در اين منطقه كم نيست بر آنچه هست خواهد افزود . در قسمتهاى جلوتر ، ساختمان ايستگاهها همهجا تمام شده بود و بناهاى ناتمام موقت كه در سال 1888 ديده بودم به عمارتهاى پاكيزهء آجرى و سنگى مبدل شده بود . در عرض سال گذشته مبلغ سرشارى براى ساختن پلهاى جديد و مسيلها صرف كردند تا از طغيانهاى ناگهانى و خطرناك كه بواسطهء بارندگى در كوهستانهاى ايران ايجاد مىشود جلوگيرى كنند ، ولى باوجوداين اقدامات سى ميل از خط آهن حدود غزل اروات كه هميشه در معرض خطر بوده است باز در اثر سيل و طغيان در ماه ژوئيه خراب شد و اين درست همان خطرى است كه به صورت وخيمتر در قسمت راهآهن بولان در بلوچستان وجود دارد كه روىهمرفته نگاهدارى آن را دشوار ميسازد . آقاى بيلينسكى « 1 » مقاطعهكار لهستانى كه پل چوبى بزرگ جيحون و پلهاى كوچك تجن و مرغاب را ساخته ، در كشتى همسفر من بود و قرارداد تازهاى براى تعويض پل چوبى تجن به فلرى به مبلغ سى هزار ليره تحصيل كرده بود و قرار است همين كار بر رودخانه مرغاب در مرو بشود ، ولى به نظر نميرسد كه تاكنون هيچكدام از اين دو كار انجام يافته باشد هرچند كه پل جديدى از الوار بر رودخانه زرافشان در قرهگل ساختهاند . پل بزرگ جيحون در چارجوى ( فراموش نكردهايم كه آن را شاهكار ارزانى وانمود كرده بودند و در ظرف صد روز با صرف مبلغ سى هزار ليره تمام شد )
--> ( 1 ) - Bielinski